Το δίκαιο στους τροπικούς των αντιθέσεων

 Ιανουάριος 19, 2014

Πώς από διαμεσολαβητής και εγγυητής ισορροπιών γίνεται υποχείριο των οικονομικά και πολιτικά ισχυρών

 

Ο κοινωνιολόγος και νομικός των αρχών του προηγούμενου αιώνα, ο Γιόζεφ Κόλερ (Josef Kohler), θεμελιώνοντας τη θεωρία της αναλογίας μεταξύ του οργανικού κόσμου και της κοινωνικής ζωής έλεγε ότι όπως στον οργανικό κόσμο επικρατεί διαρκής αντίθεση μεταξύ μιας οργανικής ολότητας και των κυττάρων της, εξίσου και στην κοινωνική ζωή υπάρχει η ίδια αντίθεση.

Ανάμεσα στα συμφέροντα της ολότητας και σε εκείνα των κατ’ ιδίαν ατόμων (Γιόζεφ Κό­λερ «ΤΟ ΔΙΚΑΙΟΝ» εκδ. Ελευθερουδάκης 1924, σε μετ/ση Θ. Πετιμεζά). Προσδιόρισε δε το Δίκαιο ως ρυθμιστή της αντί­θεσης ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό συμφέρον και ως εκφραστή του συμβιβα­σμού μεταξύ των αντιτιθέμενων συμφερόντων και της σύγ­κρουσής τους. Αναγόρευσε μάλιστα το στοιχείο του συμβιβασμού ως ζωτικό στοιχείο στην ανθρώπινη κοινωνία. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι το βιβλίο αυτό είδε το φως όταν η Ευρώπη συγκλονιζόταν από τις μεγάλες ταξικές συγκρούσεις με κορυφαία τη σοβιετική επα­νάσταση του 1917.

Κατευνασμός των ταξικών αντιθέσεων

Η θεωρία αυτή αποτελεί τη θεωρητικοποίηση της ανάγκης παραχωρήσεων και κατευνα­σμού ανάμεσα στις ταξικές αν­τιθέσεις. Γι’ αυτό έγραφε: «Τα καθ’έκαστον άτομα δεν πρέπει να παραμερίζονται, αλλά πρέ­πει να διατηρούν την αυτοτελή τους ύπαρξη. Πρέπει να λαμβάνεται ειδική προς τούτο πρό­νοια, την οποία η ολότητα να μη δύναται να παραβλέπει, αλλά να υποχρεούται να τηρεί. Πρέ­πει η αντίθεση αυτή να εξομαλύνεται και η αντίθεση τούτη να αποτελεί τη ζωή».

Παρά την ιδεαλιστική προ­σέγγισή του, ο μεγάλος αυτός νομικός του παρελθόντος είχε σαφώς επισημάνει κάτι πολύ σημαντικό. Ότι το Δίκαιο, όπως και η ζωή, συντίθεται από συγ­κρούσεις. Και φοβούμενος τις συγκρούσεις αυτές, έγραφε: «Το άτομο πρέπει να ενδίδει στην ολότητα και η ολότητα στο άτομο κι έτσι αναπτύσσεται η διαρκής κίνηση, η κινητήρια δύ­ναμη του πολιτισμού. Αν μόνη της η ολότητα ενεργούσε, θα εξέλιπε η ώθηση προς εξέλιξη.

Επομένως, η μεσολάβηση με­ταξύ του γενικού και του κατ’ ιδίαν αποτελεί το Δίκαιο και το κύριο έργο του».

Η εξουσία πάνω στην ολότητα και στα άτομα

Τι εννοούσε, όμως, λέγον­τας «ολότητα» και τι φοβόταν; Εννοούσε την τυπική και ου­σιαστική έκφραση εκείνων που εξουσιάζουν την ολότητα και μέσω της εξουσίας τους ελέγ­χουν τα άτομα. Με άλλα λόγια, χωρίς να απέχουμε πολύ, μπο­ρούμε να αντικαταστήσουμε τη λέξη ολότητα με τη λέξη εξουσία.

Ο μεγάλος φόβος ήταν και είναι η δύναμη των φορέων, οι­κονομικών ή πολιτικών, να επι­βάλλονται στους αδύνατους εί­τε με απροκάλυπτη βία είτε προσχηματικά χρησιμοποιών­τας τη «νομιμότητα», που αυτοί επιβάλλουν. Αυτή είναι το ισο­δύναμο της αυθαιρεσίας και η αυθαιρεσία το ισοδύναμο της εξυπηρέτησης των συμφερόν­των των ισχυρών. «Το του κρείττονος συμφέρον».

Κι έτσι το Δίκαιο από διαμε­σολαβητής, όπως το ήθελε κα­λοπροαίρετα ο Κόλερ, παίρνει τη φυσική του θέση, όπως το θέλουν οι οικονομικά και πολιτι­κά ισχυροί που είναι «το σύνολο των κανόνων συμπεριφοράς που το κράτος επιτάσσει εξου­σιαστικά. Η νομική και επίσημη έκφραση της εκμετάλλευσης... » (Μαν. Λαμπρίδη «Η σύγκρου­ση με τον νόμο ως έμπρακτη κριτική του Δικαίου και το συ­ναίσθημα ενοχής», εκδ. ΕΡΑ­ΣΜΟΣ).

Φόβος, άγνοια και εκστρατεία εναντίον της παιδείας

Αυτό επιβεβαιώνεται καθη­μερινά στη χώρα μας, αλλά και στο σύνολο των χωρών της Ευ­ρώπης. Με νομικό μανδύα ή με αποκριάτικο επενδύτη. Συγκεκαλυμμένα ή ξετσίπωτα. Με νό­μους ή άνευ αυτών, με αποφάσεις εντολοδόχων, τύπου Στουρνάρα κ.λπ. Στόχος: Η διά­λυση εθνών και ανθρώπων. Η μετατροπή των πολιτών σε έμ­φοβα όντα. Των πατρίδων (ας μη φοβόμαστε τη λέξη) σε πε­ριοχές, εντός των οποίων ασύ­δοτο θα ασελγεί το διεθνές κε­φάλαιο.

Τα μέσα, όπως πάντα, τα ίδια: Ο φόβος, η ενοχή. Κυρίως η άγνοια. Προς τούτο και η εκ­στρατεία εναντίον της παιδείας.

Τελικός στόχος η μετατροπή των κρατών σε αποικίες άγνοιας και εκμετάλλευσης. Κι αφού ο μεγαλύτερος εχθρός μας είναι η «Τρόικα» (φόβος, άγνοια, ενο­χές), προς τα κει πρέπει να στο­χεύει η αντίσταση.

Αυτό έχει χαραχτεί από το χέρι ενός μεγάλου Έλληνα διανοητή, του Νίκου Καζαντζάκη. Βρίσκεται στον πρόλογο του βι­βλίου του Ζακ Αρνώ «Η αποι­κιοκρατία στο εδώλιο» (εκδ. Εταιρεία λογοτεχνικών εκδό­σεων 1959): «Αδελφοί, καλώς ορίσατε στη χώρα που γεννήθηκε η ελευθερία. Ελευθερία ή θάνατος ήταν πάντα το σύν­θημα του αληθινού ανθρώπου στις κρίσιμες στιγμές. Κρίσιμη η στιγμή του περνάει σήμερα η ανθρωπότητα. Ας ενωθούμε να λυτρωθούν οι αδελφοί μας στις αποικίες. Είμαι ευτυχής να μπορέσω να δουλέψω κι εγώ μαζί σας για τη λύτρωση του ανθρώπου».